14/08/2010

Hordhac:

Dowladd Goboleedka Soomaliyeed ee GALMUDUG STATE, waxaa la aas aasay 14 August 2006dii inkastoo shirarkii lagu dhisay ay mudadaas ka horeyeen, ka dib markii sidaas ay go’aansadeen odayaasha dhaqanka iyo ururada bulshada rayidka ah, taas oo daba joogtay markii  lagu guul daraystay shirar badan oo Soomaliya dibadda loogu qabtay, dalkuna uu dowlad la’aan ahaa muddo 16 sanadood ah.

Xeer beegtida  iyo Cuqaasha reer Galmudug waxay astaan midnimo iyo sal ay ku fariisato u noqdeen dhismihii iyo jiritaankii Galmudug, waxayna u galgasheen oo geed walba u fariisteen sidii Galmudug u noqon lahayd dowlad hanaqaada shirkii lagu aas aasayna uusan noqon mid dhicisooba.

Waxay dhammaan ergooyinkii ka soo qeybgaly shirkaas si aqlabiyad leh oo xor ah u doorteen madaxweynihii ugu horeeyey ee Dowladda Goboleedka Galmudug State kaas oo noqday Md.Amb. Mohamed Warsame Ali (Kiimiko), sidoo kalena waxay Madaxweyne Kuxigeen u doorteen Md .Abdisalaam Haji Ahmed Liban(Dhabancad)

Waxaa Galmudug loo dhisay in ay ka nabad gasho burburkii iyo baabi’ii ka socday koonfurta Somalia, isla markaasna ay dadkeeda iyo Somalida kale ee ku soo barakacdayba ku naaloodaan nabad iyo horumar buuxa oo dhinac waliba leh sida caafimaadka amaanka iyo waxbarashada heerarkeeda kala duwan. Ujeedooyinka Galmudug loo dhisay marna kama mid ahayn in ay ka go’do Somalia inteeda kale, waxaana axdigii Galmudug lagu dhisay sal iyo unugba looga dhigay in ay dowlad Somaliyeed oo federal ah ama nidaamka hooska soo dhiska ah (bottom-up building system) raadiso ayna sidaas uga midnoqoto Somalia inteeda kale.

Waxaan rabaa in aan qoraalkaan ku soo koobo Laba marxaladood oo ay Galmudug soo martay Ama ay hadaba harsaneyso  aniga oo koobaya. Marxaladii I aad oo ah Sadexdii sano ee Mr Kiimiko iyo Mr Dhaban Cad, marxaladda II aad oo ah, Marxalada ee Mr Caalin  iyo Mr Guled.

Marxaladii I aad:

xukuumadii ay madaxda ka noqdeen Mohamed Kiimiko iyo Dhabancad  waxay ahayd xukuumad aan marnaba wax la taaban kara ka qaban maamulkii loo igmaday iney majarihiisa qabtaan marka laga reebo iney waqtigoodii ugu badnaa ku qaateen dalka dibadiisa iyo sharci ahaan la wada ogson yahay inuu sharci ogolaanaya inuu dalka intaas ka maqnaado madaxweyne ama ku hogaanka ugu sareeya ee dowlada ama maamul kale haya. Waxaa xukuumaddaas horyaalay hawlo  aad u culus, mana jirin wax xarumo ama xafiisyo dowladeed ah oo ay ka dhaxashay dowladii burburtay, iyadoo dalku lix iyo toban  sano burbursanaa wax kasta oo qaran lahaana la bililiqaystay, sidoo kalena waxaa burbursanaa dhammaan hay’adihii dowliga ahaa, sida ciidamadii dalka haday ahaan lahaayeen Military, Police, asluub ama Daraawiish.

Waxaan iyaduna haba yaraatee jirin hanaankii dakhli ee dowladi ku shaqayn lahayd mana jirin wax cashuur ah oo dalka laga qaadi jiray marka laga reebo khidmad aad u yar oo kooxo maleeshiyaad ka soo gali jiray jidgooyooyin.

Mudadii saddexda sano ahayd ee ugu horaysay Galmudug waxay dhaxashay waxqabad kii ugu liitay ee ebid soo mara maamul goboleed ay dhiseen odayaan dhaqameed kuwa ugu sharaf badan, wallow aan la dafirin Karin dhaqdhaqaaqyo ay wadeen dad isku tagay kuwaas isku jiray QARAN iyo QURBA JOOG, macnaha waxaan ula jeeda rag ay ka go,an tahay iney galmudug taabad gal noqoto, qurba joogna waa shaqsiyaadkii qaatay biladii sanadihii  la soo dhaafay.

Waxaa kale aan meesha ka maqneynin xitaa xukumadii kiimiko ay awood u yeelan weysay iney ka dhaadhiciso  in ay caalamka iyo Somalidaba ka dhaadhiciso habka federaliga ah(Federal System Government) oo dadka reer Galmudug u arkayeen in dalka lagu xasilin karo gobol walbana lagu gaarsiin karo horumar iskiis ah iyadoo ugu danbayntiina Madaxweynihii Galmudug oo masraxa ka tagay isagoon wax qadan muuqda aan uga tagin bulshadii xilka u dhiibatay.

Marxaladda IIaad:

Marxaladda labaad waa tan hada hogaamisa ee uu madaxweynaha ka yahay  Madaxweyne Md Maxamed Axmed Caalin  Madaxweyne ku Xigeenkana uu ka yahay  Md Cabdi Samad Nuur Gulled, waxaana la doortay  Janaayo 2010 qilaaf dheer dabadii xal la gaaray ayey masraxa  ku yimaadeen.

waxaa horyaalay iney xaliyaan caqabado fara badan oo ay ka dhaxashay dowladii ka horeeysay sida in xal loo helo arrimaha dhaqaalaha oo salka loo dhigo, la dagaalanka Gaajada iyo Tahriibta, waxaa kale oo iyaduna arrin adag oo in la wajoho ay tahay ahayd, Kooxa diimeedka oo ay ugu horeyso Ahlu Sunna oo ah maamul kale oo aan la dafiri Karin jiritaankii marka la eego koofurta galgacyo saameynta ay ku leeyihiin iyo soo laalabashada siyaasiga gacan saarka la leh ee Cabdi Shukri Ali Hersi .

Waxa ay dowladdan hada jirta qabatay ama muuqda ama aan is kale u dhahee qarsoon oo jira ma jiraan hadaan la is qaldin oo ama aan shacabka la jahwareerineynin, waxey xitaa abuuri la dahay barnaamij ay ku dhaqaaqdo oo mustaqbalka laga dhaxlo inkastoo mararka qaar la yiraaho dowladan waxey dhisan tahay muda gaaban, balse ilaa hada waxaa muuqda kaliya waxa weeyaan dabaal daga kooxda suniyiinta ka wadaan koofurta galgacyo iyagoo waliba leh ciidan fara badan oo mushaara qaata.
 

Gebogebo:

Laguma soo koobi karo qormadaan gaaban dhammaan dhacdooyinka taariikhiga ah ee ka dhacay Galmudug State, sidoo kalena qorshahaygu ma ahayn in aan halkaan kaga hadlo dhaliisha maamulkan ama maamuladii ka horeeyey lahaayeen hase ahaatee waxaan qormadaan uga dan lahaa in aan wax yar ka iftiimiyo Galmudug Ujeedada loo dhisay iyo waxa u qabsoomay Muddadii ay jirtay  ka dib waqtigii la aas aasay oo ku began bishan 14 August 2010. Isku soo duubo dowladda Galmudug Afartii sano ee ay jirtay wax u qabsoomay ma jiraan oo waxqabad ah  oo la taaban karo, waxayna ka badbaaday oo kaliya jiritaanka magaca GALMUDUG iyo xaaladda qalafsan ee ka jirta Somalia qaar ka mid ah , Galmudug ma helin ay kalsoonida caalamka xitaa looma tusin meel ka amaan gashay dagaal diimeedyada daba dheeraaday ee ka jira caasimada iyo gobolada ku  xeeran, taana waa dhaliisheeda iska leh hogaanka Maamulka Galmudug. Waxay dadka reer Galmudug ku guulaysteen in ay horumariyaan ganacsiga iyo arrimaha bulshada. Dhanka kale waxaa lagama maarmaan ah in la xuso in aysan Galmudug waxna ka helin dhammaan himilooyinkii loo dhisay  sida, kobcinta ilaha dhaqaalaha, amaanka, iyo xiriirka caalamiga oo aad looga shaqeeyo . waxa kale oo Galmudug ku guuldaraysatay intii ay jiray  in  aysan ka hir galin habka dimoqraadiyadda iyo nidaamka axsaabta badan (multi party system)

Si kastaba ha ahaatee dadka reer Galmudug waxaan u  rajaynayaan in ay arkaan Galmudug  oo amaan ah, gaartay horumar dhaqaale oo la taaban karo, ayna ka hirgashay dowlad  hanaqaaday kana mid ah dowlad Soomaaliyeed oo federali ah.

Wixii aan asiibay alle ayey u sugnaatay wixii aan qalday sheydaan ayaa lahaaday

Wabilaahi towfiiq

Mustaf Hassan Ahmed
London-Uk
mustafhassan@hotmail.co.uk